MITAWA /ŁOTWA/

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Jełgawa (łot. Jelgava; do 1918 Mitawa, niem. Mitau, ros. Елгава, jidysz מיטאַווע, Mitawe) – miasto na Łotwie, w środkowej części kraju, ok. 45 km na południowy zachód od Rygi, przy ujściu rzeki Drykszny do Lelupy. Jełgawa jest częstym miejscem odwiedzin turystów ze względu na zabytki. Głównym z nich jest klasycystyczny pałac, jeden z najcenniejszych zabytków na Łotwie. Innymi miejscami wartymi zobaczenia są barokowy kościół św. Anny, wieża zniszczonego kościoła św. Trójcy, rzymskokatolicka katedra Najświętszej Maryi Panny oraz sobór Świętych Symeona i Anny. Ciekawymi budowlami są neoklasycystyczne gmachy Villa Medema i Academia Petrina, w której znajduje się muzeum historii i sztuki im. G. Eliasa.
mitawa_2.jpg
Na terenie obecnej Jełgawy w X wieku powstała osada Liwów. W XIII wieku, inflancka gałąź zakonu krzyżackiego, pod wodzą mistrza krajowego Konrada von Mandera rozpoczęła budowę w tym miejscu zamku, nazwanego Mitau. Mitau był zamkiem granicznym, z którego rycerze zakonu często organizowali wyprawy przeciwko Liwom i Semigalom aż do 1290. Później znaczenie zamku jeszcze wzrosło z powodu rozwoju na południu państwa litewskiego. Litwinom udało się splądrować Mitawę w 1345. Po rozpadzie zakonu w 1561 Mitawa przypadła w udziale Księstwu Kurlandii i Semigalii. W 1573 otrzymała ona prawa miejskie. Od 1596, po podziale księstwa, Mitawa stała się stolicą Semigalii, rezydencją księcia Fryderyka Kettlera. W 1617 ponownie została stolicą zjednoczonego księstwa Kurlandii i Semigalii podległego Rzeczypospolitej. W listopadzie 1622 zawarto rozejm w Mitawie między Polską a Szwecją. Pomimo wielu wojen polsko-szwedzkich Mitawa dalej rozwijała się w kierunku miasta handlowego i przemysłowego. Widać było jednak w Mitawie duże wpływy rosyjskie dużo wcześniej niż w innych miastach Kurlandii i Semigalii. Z Mitawy pochodziła m.in. księżniczka Anna Iwanowna Romanowa, późniejsza caryca Rosji Anna I.
W 1779 gościł tutaj słynny Cagliostro, zaś od 1798 pałac był tymczasową siedzibą wygnanego z Francji króla Ludwika XVIII. 10 czerwca 1799 w pałacu ślub wzięli bratankowie króla - Ludwik, książę Angoulême i księżniczka Maria Teresa Charlotta Burbon. W 1800 Ludwik XVIII wyjechał do Warszawy, jednak w 1804 powrócił do Mitawy. Ostatecznie wyjechał w 1807.
W 1763 książę Karol Krystian Wettyn został oblężony przez wojska rosyjskie i zmuszony do detronizacji. W II poł. XVIII wieku przedostatni książę Kurlandii Ernest Jan Biron wspierał kulturalny rozwój Mitawy. Zburzył on stary zamek i postawił na jego miejscu okazały pałac. Książę Biron otworzył również pierwszą w mieście publiczną bibliotekę i założył Akademię Piotra (Academia Petrina), uniwersytet i duchowe centrum kraju. Po wybuchu rewolucji francuskiej w 1789 mieszkańcy Mitawy zaczęli domagać się większych praw. Miasto zostało zajęte przez Rosjan w wyniku III rozbioru Polski w 1795. W okresie wojen napoleońskich miasto było okupowane przez Prusy i zostało częściowo zniszczone. 
W XIX wieku Mitawa rozwinęła się z powodu doprowadzenia tutaj kolei w 1868. Rozwój miasta zachęcił Łotyszy (mieszkańców wsi) do osiedlania się w mieście. W 1914 Mitawa liczyła 45 tys. mieszkańców. Miasto zostało wyniszczone przez niemiecką okupację podczas I wojny światowej, a po wojnie było areną walk niemieckich, rosyjskich i łotewskich oddziałów paramilitarnych. Po zwycięstwie tych ostatnich Jełgawa stała się jednym z ważniejszych miast w nowo powstałym państwie łotewskim. W 1940, po aneksji kraju przez Związek Radziecki, wielu mieszkańców Jełgawy, głównie Niemców, wyemigrowało z miasta. Później Jełgawę okupowali Niemcy, a od 1944 Sowieci. Podczas II wojny światowej zniszczeniu uległo prawie 90% budynków w mieście. W czasach kolejnej okupacji sowieckiej nastąpiła odbudowa miasta. Obecnie Jełgawa jest jednym z ważniejszych miast w kraju, centrum turystycznym i edukacyjnym.
Budowę pałacu rozpoczęto w 1738, na miejscu dawnego zamku zakonu kawalerów mieczowych. Inicjatorem budowy był przedostatni książę Kurlandii i Semigalii Ernst Johann von Biron, który wstąpił na tron w 1737. W jego planach było wybudowanie w stolicy księstwa, Mitawie, okazałego pałacu i w 1737 wysadzono stary zamek w powietrze. Równocześnie z pałacem w Mitawie budowano Pałac w Rundāle, jednak budowa rezydencji mitawskiej miała dla księcia większe znaczenie i to właśnie do Mitawy sprowadzono wiele elementów, przeznaczonych dla Rundāle. Do 1740 powstały fundamenty barokowego pałacu, jednak po aresztowaniu księcia von Birona w tym samym roku, prace budowlane zostały wstrzymane. W 1763 von Biron powrócił do Kurlandii i budowę pałacu wznowiono pod kierownictwem Włocha Francesca Bartolomeo Rastrellego i Duńczyka Severina Jansena. Pierwszy z nich chciał utrzymać pierwotną, barokową formę rezydencji, drugi zaś zbliżył ją do stylu klasycystycznego. W latach 70. XVIII wieku przy zdobieniu wnętrz i fasad pałacu pracowało wielu znanych mistrzów, m.in. Johann Michael Graf z Berlina i malarz z Włoch Antonio d'Angeli. W 1772 pałac był gotowy na przyjęcie rodziny książęcej, która wprowadziła się tam w tym samym roku. W okresie wojen napoleońskich istniał w pałacu tymczasowy lazaret polowy. Pałac nie doznał poważnych zniszczeń podczas I, został jednak mocno zniszczony w czasie II wojny światowej. Po wojnie odbudowano go z zewnątrz, lecz nie odtworzono wnętrz. Obecnie mieszczą się tutaj pomieszczenia Jełgawskiego Uniwersytetu Rolniczego.
W Mitawie urodzili się: Fryderyk Bauman (pomiędzy 1765-1770 r.) – polski architekt i rzeźbiarz-dekorator okresów klasycyzmu i romantyzmu; Jan Damel (w 1780 r.) – polski malarz i karykaturzysta; Mamert Stankiewicz (w 1889 r. ) – polski dowódca wojskowy, komandor podporucznik Marynarki Wojennej II RP, kapitan żeglugi wielkiej Polskiej Marynarki Handlowej, dowódca statków „Lwów”, „Polonia” oraz „Piłsudski”; Jan Jaroszewicz (w 1903 r. ) – polski biskup rzymskokatolicki.
Tags: , ,

Kontakt

Tu skontaktujesz się najszybciej ...


NAPISZ

Śledź mnie w Social Media


copyright © created by Adam Zdunek [2018]

Search